Koha e parashikuar e leximit: 3 minuta
08 janar 2026
Shqipëria dhe Izraeli ndajnë një marrëdhënie të veçantë historike, të ndërtuar gjatë Holokaustit, kur shqiptarët strehuan dhe shpëtuan mijëra hebrenj nga ndjekja naziste. Kjo trashëgimi humanizmi ka krijuar një perceptim pozitiv për Shqipërinë në Izrael dhe ka shërbyer si bazë për forcimin e marrëdhënieve diplomatike dhe strategjike mes dy vendeve në dekadat e fundit.
Që nga hapja e ambasadave respektive në Tel Aviv dhe Tiranë, bashkëpunimi është zgjeruar në fusha si ekonomia, bujqësia, kultura, siguria dhe teknologjia. Shqipëria ka mbajtur qëndrime të hapura pro-Izrael dhe ka thelluar bashkëpunimin në fushën e mbrojtjes dhe sigurisë.
Megjithatë, pavarësisht potencialit ekonomik, interesit për turizëm dhe imazhit pro-biznes të qeverisë, investimet izraelite në Shqipëri mbeten të kufizuara. Arsyeja kryesore, sipas vëzhguesve dhe aktorëve të tregut, lidhet me pasigurinë ligjore, dobësitë institucionale dhe mungesën e parashikueshmërisë në zbatimin e ligjit.
Investitorët izraelitë vlerësojnë sigurinë fizike dhe klimën miqësore ndaj komunitetit hebre në Shqipëri, por shprehin rezerva për stabilitetin juridik, funksionimin e sistemit të drejtësisë dhe rrezikun e cenimit të kontratave. Normat e larta të paraburgimit pa vendim gjyqësor dhe akuzat për politizim të institucioneve kundër korrupsionit përmenden si faktorë që ndikojnë negativisht në besimin ekonomik.
Këto shqetësime kanë reflektuar edhe në raste konkrete të figurave politike të njohura për lidhjet e tyre me Izraelin, përfshirë ish-presidentin Ilir Meta dhe kryebashkiakun e Tiranës, Erion Veliaj. Ky i fundit ishte një nga promovuesit kryesorë të bashkëpunimit Shqipëri–Izrael dhe i projektit për të shndërruar Tiranën në një qendër rajonale inovacioni, duke ftuar kompani izraelite të investonin në Zonën Ekonomike të Lirë të Kasharit (TEDA).
Megjithatë, zhvillimet ligjore që kanë përfshirë këto figura kanë krijuar pasiguri dhe kanë frenuar entuziazmin e investitorëve potencialë. Analistët theksojnë se, pa forcimin e sundimit të ligjit, garantimin e procesit të rregullt ligjor dhe stabilitetin institucional, potenciali ekonomik dhe strategjik i Shqipërisë rrezikon të mbetet i pashfrytëzuar.
Sipas tyre, Shqipëria ka mundësi reale të shndërrohet në një partner kyç të Izraelit në Ballkan, por kjo kërkon reforma të thella dhe besim të qëndrueshëm ligjor, në mënyrë që miqësia historike të përkthehet edhe në bashkëpunim ekonomik afatgjatë.
