Koha e parashikuar e leximit: 3 minuta
05 shkurt 2026
Gjermania po vlerëson mundësinë për t’u bashkuar me projektin Gcap, avionin luftarak të gjeneratës së gjashtë që po zhvillohet nga Italia, Britania e Madhe dhe Japonia, një projekt që konsiderohet aktualisht më i rëndësishmi ushtarak në Europë. Ky sinjal u dha gjatë takimit mes kryeministres italiane Giorgia Meloni dhe kancelarit gjerman Friedrich Merz, i zhvilluar në Villa Pamphili në Romë.
Sipas burimeve të nivelit të lartë, Merz ka pyetur drejtpërdrejt se si e sheh Roma një përfshirje të mundshme të Gjermanisë në projekt, dhe Meloni ka shprehur gatishmëri për bashkëpunim, pa shfaqur kundërshtime.
Projekti më i madh ushtarak në Europë
Gcap përshkruhet si një “sistem sistemesh”, ku avioni luftarak do të integrohet me dronë, satelitë dhe combat cloud, duke krijuar një platformë ajrore me teknologji shumë të avancuar. Projekti është rezultat i bashkëpunimit mes Leonardo (Itali), BAE Systems (Britani) dhe Mitsubishi (Japoni), dhe konsiderohet konkurrent i drejtpërdrejt i projektit Fcas, i mbështetur nga Franca dhe Gjermania dhjetë vite më parë, i cili tashmë shihet si i rrezikuar nga dështimi.
Gjatë samitit ndërqeveritar në Romë, ku Meloni deklaroi se Italia dhe Gjermania “nuk kanë qenë kurrë kaq afër”, projekti Gcap u përshkrua nga një pjesëmarrës si “elefanti në dhomë”, edhe pse publikisht nuk u fol për këtë temë.
Kriza e Fcas dhe roli i Francës
Projekti Fcas, i krijuar në 2017 nga konsorciumi Dassault–Airbus dhe më pas me pjesëmarrjen e kompanisë spanjolle Indra, është shoqëruar nga mosmarrëveshje mbi ndarjen e punës dhe vendimmarrjen. Drejtori ekzekutiv i Airbus, Michael Schoellhorn, ka deklaruar se qasja e Dassault nuk përshtatet me bashkëpunimin europian, duke sugjeruar ndarje të rrugëve, ndërsa Dassault mbetet i vendosur të vazhdojë i vetëm.
Një zyrtar gjerman theksoi se Berlini duhet të “mbyllë siç duhet” këtë kapitull me Parisin, ndërsa Merz ka bërë të ditur se nuk do të ketë avion të përbashkët franko-gjerman, por “dy avionë të ndryshëm”.
Çështja e fondeve dhe interesat italiane
Për Italinë, Gcap është gjithashtu një sfidë financiare. Kostoja e projektit është rritur nga 6 miliardë euro në 18,6 miliardë euro, me mungesë mbi 7,8 miliardë euro. Bashkëpunimi me Gjermaninë mund të ulë koston për njësi, nëse Berlini porosit dhjetëra ose qindra avionë. Roma kërkon gjithashtu përfshirje në projekte tokësore, detare dhe satelitore në këmbim të pjesëmarrjes.
Fjala e fundit i takon Londrës
Vendimi përfundimtar varet nga Britania e Madhe, ku selia e projektit ndodhet në Redding pranë BAE Systems. Londra kërkon përfshirje në blerjet e përbashkëta europiane dhe në fondin Safe, ndërsa refuzon deri tani përfshirjen e Arabisë Saudite. Kjo lojë delikate balancash përfaqëson pjesë të ridizajnimit më të madh të mbrojtjes europiane në dekadat e fundit, duke kërkuar diplomaci, ambicie dhe aftësi të larta politike.
