Koha e parashikuar e leximit: 3 minuta
28 janar 2026
Një avatar shqiptar i krijuar nga inteligjenca artificiale, i njohur si Diella, po tërheq vëmendje ndërkombëtare si simbol i përpjekjeve të Shqipërisë për të luftuar korrupsionin. The New York Times i ka kushtuar një artikull Diellës, e promovuar si ministrja e parë qeveritare në botë e bazuar në AI, që ndihmon qytetarët në aplikimet për shërbime shtetërore dhe synon të rrisë transparencën në qeverisje, në prag të aspiratave të Shqipërisë për anëtarësim në Bashkimin Evropian.
E veshur me kostume tradicionale dhe e pranishme në konferenca ndërkombëtare, Diella shihet si shembull i integrimit të teknologjisë në administratën publike. Megjithatë, iniciativa përballet me sfida serioze: drejtuesit e agjencisë që e krijoi janë nën hetim për manipulim të tenderëve publikë. Muajin e kaluar, prokurorët vendosën në arrest shtëpiak drejtoreshën e Agjencisë Kombëtare të Informacionit dhe zëvendësin e saj, të dyshuar për lidhje me një organizatë kriminale që dyshohet se ka manipuluar aplikimet për kontrata publike.
Agjencia, e cila administron edhe infrastrukturën digjitale shtetërore përfshirë vetë Diellën, do të vazhdojë të përdorë avatarin për të ndihmuar qytetarët në procedurat online, duke shmangur burokracinë dhe ryshfetin. Në fazat e ardhshme, Diella pritet të vlerësojë aplikimet për tenderë publikë me mbikëqyrje nga auditorë dhe algoritme të dizajnuara për paanshmëri.
Raportet e Bashkimit Evropian nënvizojnë se lufta kundër korrupsionit mbetet një kusht kyç për anëtarësimin e Shqipërisë në BE, duke vlerësuar disa përparime, por duke theksuar se korrupsioni është i përhapur në sektorët më të ndjeshëm, veçanërisht në prokurimet publike. Ekspertë ndërkombëtarë vlerësojnë se Diella ka përmirësuar efikasitetin dhe transparencën në vendimmarrje, megjithëse mbetet skepticizëm për ndikimin e saj real, sidomos pas akuzave ndaj zhvilluesve të sistemit.
Andi Hoxhaj, ekspert i fushës, shprehet për gazetën amerikane: “Ka skepticizëm, por fakti që hetimi nuk është fshehur tregon se problemi po pranohet dhe po trajtohet.”
Kryeministri Edi Rama ka theksuar se, pavarësisht vështirësive, përpjekjet për luftimin e korrupsionit përfaqësojnë një hap të rëndësishëm drejt qeverisjes më transparente: “Kjo përpjekje, me të gjitha dobësitë e saj, është një hap i mirë,” tha ai.
